Hoe werkt stemmen in Amsterdam?

Op woensdag 18 maart 2026 kunnen mensen die in de gemeente Amsterdam wonen hun stem uitbrengen voor de gemeenteraad en de stadsdeelcommissies. Mensen die in Weesp wonen, brengen hun stem uit voor de gemeenteraad en de bestuurscommissie Weesp.

Wat doen de gemeenteraad en de commissies?

De gemeenteraad en de stadsdeelcommissies beslissen mee over wat er in de stad gebeurt. De gemeente bepaalt bijvoorbeeld waar huizen gebouwd mogen worden en hoe je een uitkering kunt krijgen. De stadsdelen en het stadsgebied Weesp beslissen over dingen als het ophalen van afval en hoe straten ingericht worden.

Aan de verkiezingen doen veel verschillende partijen mee. De partijen die meedoen aan de verkiezingen voor de gemeenteraad kunnen verschillen van de partijen die meedoen aan de verkiezingen voor een stadsdeelcommissie.

De partijen hebben voor de gemeenteraad en per stadsdeel of stadsgebied lijsten met mensen op wie je kunt stemmen. Dit zijn inwoners van de gemeente Amsterdam of van het stadsdeel of stadsgebied. Deze mensen staan samen op een lijst omdat ze dezelfde ideeën hebben. Op deze mensen kun je tijdens de verkiezingen stemmen.

De burgemeester van Amsterdam wordt niet gekozen tijdens de verkiezingen. De partijen die in de gemeenteraad komen, bepalen na de verkiezingen wel met welke andere bestuurders de burgemeester samenwerkt. Deze bestuurders heten wethouders.

Hoe worden de gemeente en de stadsdelen bestuurd?

De gemeente wordt bestuurd door de gemeenteraad. Daarin zitten 45 inwoners van de gemeente Amsterdam. Zij beslissen over voorstellen van de burgemeester en de wethouders. Als een meerderheid van de gemeenteraad voor een plan stemt, voeren de burgemeester en de wethouders het plan uit.

De stadsdelen worden bestuurd door stadsdeelcommissies. Het stadsgebied Weesp wordt bestuurd door een bestuurscommissie. Deze commissies zijn te vergelijken met de gemeenteraad, maar ze zijn kleiner. Daarnaast beslissen ze over andere dingen.

Op woensdag 18 maart 2026 zijn er verkiezingen voor de gemeenteraad, de stadsdeelcommissies en de bestuurscommissie Weesp. Dan kunnen inwoners van Amsterdam kiezen wie er de komende vier jaar in de gemeenteraad, de stadsdeelcommissies en de bestuurscommissie Weesp zitten.

Welke mensen mogen stemmen in Amsterdam?

Om te stemmen voor de gemeenteraad moet je achttien jaar of ouder zijn. Om te stemmen voor je stadsdeel moet je zestien jaar of ouder zijn. Ook om te stemmen voor de bestuurscommissie Weesp moet je zestien jaar of ouder zijn.

Daarnaast moet je om te stemmen ingeschreven staan bij de gemeente Amsterdam. Niet-EU burgers moeten ook vijf jaar of langer legaal in Nederland wonen om te stemmen voor de gemeenteraad. Voor de stadsdeelcommissies en de bestuurscommissie Weesp is dat korter. Om daarvoor te stemmen, moet je twee jaar of langer ingeschreven staan in Nederland.

Nederlanders en mensen die de nationaliteit hebben van een land in de Europese Unie (EU) mogen altijd stemmen. Zij moeten alleen oud genoeg zijn.

Mensen uit Oekraïne die in Nederland zijn op basis van de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) mogen niet stemmen. Zij zijn tijdelijk in Nederland. Zij mogen ook niet stemmen als ze twee jaar of langer in Nederland zijn.

Wat heb je nodig om te stemmen?

Om te stemmen heb je een stempas en een identiteitsbewijs nodig. De stempassen die je nodig hebt, heb je uiterlijk zaterdag 28 februari ontvangen in een envelop van de gemeente.

Ben je zestien of zeventien jaar oud? Dan heb je één stempas ontvangen. Ook als je achttien jaar of ouder bent en twee, drie of vier jaar in Nederland woont, heb je één stempas ontvangen. Deze stempas is voor jouw stadsdeelcommissie of de bestuurscommissie Weesp.

Geldige identiteitsbewijzen bij het stemmen zijn een paspoort, een identiteitskaart, een rijbewijs en een verblijfsvergunning.

Op wie kan je stemmen?

De leden van de gemeenteraad, de stadsdeelcommissies en de bestuurscommissie Weesp zitten vaak bij een partij. Een partij is een groep mensen die ongeveer dezelfde ideeën hebben.

Aan de verkiezingen doen veel verschillende partijen mee. De partijen hebben voor de gemeenteraad en per stadsdeel of stadsgebied lijsten met mensen op wie je kunt stemmen. Niet elke partij doet overal aan mee. Het kan dus zo zijn dat een partij wel aan de verkiezingen voor je stadsdeel meedoet, maar niet aan de verkiezingen voor de gemeenteraad.

Tijdens de verkiezingen kun je op een partij stemmen door op een van de mensen op de lijst van die partij te stemmen. Die partij krijgt dan je stem.

Waar kun je stemmen?

Je kunt stemmen bij een stembureau bij jou in de buurt. Voor je stadsdeelcommissie kun je alleen stemmen bij een stembureau in je stadsdeel.

Op deze kaart staan alle stembureaus van de gemeente Amsterdam. Per stembureau kun je op de kaart zien in welk stadsdeel het stembureau is. De stembureaus zijn op 18 maart open tussen half acht ’s ochtends en negen uur ’s avonds.

Wat moet je in het stembureau doen?

Als je een stembureau binnenkomt, zie je drie mensen achter een tafel zitten. Deze mensen zijn vrijwilligers die zich hebben aangemeld om te helpen bij de verkiezingen. Aan een van hen geef je je identiteitsbewijs en stempas of stempassen.

Je identiteitskaart en de stempas of stempassen worden gecontroleerd zodat deze drie mensen zeker weten dat jij de persoon bent die bij de stempas of stempassen hoort. Ook controleren de vrijwilligers of de stempas of stempassen geldig zijn.

Als alles klopt, krijg je je identiteitsbewijs terug en één of twee stembiljetten. Het aantal stembiljetten komt overeen met het aantal stempassen dat je hebt ingeleverd. De stempassen krijg je niet terug.

Wat doe je met je stembiljet?

Met de stembiljetten loop je naar een van de afgeschermde stemhokjes in het stembureau. Niemand anders mag in het stemhokje zijn als je stemt. Zo weet niemand anders wat je stemt en kan je stem niet beïnvloed worden. Je mag wel samen met familieleden of vrienden naar het stembureau komen, maar zij mogen niet mee het stemhokje in.

In het stemhokje kleur je met een rood potlood op elk stembiljet één bolletje in. Rode potloden zijn aanwezig op het stembureau. Je hoeft ze niet zelf mee te nemen. Het bolletje dat je rood kleurt, hoort bij de persoon op wie je wilt stemmen.

Ingevulde stembiljetten gooi je in een stembus. Dit is een afgesloten bak waarin iedereen het stembiljet gooit. Zo weet niemand achteraf meer wie bij welk stembiljet hoort en blijft je stem geheim en veilig bewaard.

Stemmen is nooit verplicht. Je hoeft op 18 maart niet naar een stembureau. Niemand controleert of je wel of niet gaat stemmen.

Wat gebeurt er na het stemmen met je stem?

Om negen uur ’s avonds gaan alle stembureaus in Amsterdam dicht. Dan begint het tellen van de stemmen. De afgesloten bakken met stemmen worden geopend. Vrijwilligers tellen de stemmen die erin zitten. Deze telling is openbaar. Als je wilt, kun je erbij zijn.

De stemmen worden opgeteld om te bepalen welke lijsten met mensen de meeste stemmen hebben gekregen. De lijsten met de meeste stemmen krijgen de meeste plekken in de gemeenteraad, de stadsdeelcommissies of de bestuurscommissie Weesp. De uitslag van de verkiezingen wordt bekendgemaakt zodra alle stemmen geteld zijn.

De uitslag van de verkiezingen geldt voor vier jaar. In 2030 zijn er nieuwe verkiezingen voor de gemeenteraad, de stadsdelen en de bestuurscommissie Weesp.